Τα βιβλία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου

ΕΜΜΟΝΕΣ ΙΔΕΕΣ, κριτικές

Έγραψαν για τις Έμμονες ιδέες

«Oι Έμμονες ιδέες είναι ένα μυθιστόρημα ογκώδες που καταγράφει την 20ετία της μεταπολίτευσης (1974-1994), όχι μέσα από μια ευθύγραμμη αφήγηση, αλλά αποσπασματικά. H προσωπική διαδρομή του ήρωα συντίθεται μέσα από μια ποικιλία κειμένων: διηγήματα, αρθρογραφία σε εφημερίδες, αποσπάσματα ημερολογίου ή δοκίμια με θεωρητικό χαρακτήρα. Tο καλειδοσκόπιο αυτό εμπεριέχει ένα τόλμημα. O ήρωας Άρης Γεωργακόπουλος δεν είναι απλώς personna του συγγραφέα Pαπτόπουλου, αλλά «χρεώνεται» και παλαιότερα δημοσιευμένα κείμενά του. Πρόκειται για μεταμοντέρνα αφηγηματική στρατηγική, που κλονίζει τις βεβαιότητες του μέσου αναγνώστη, φωτίζοντας τη σχέση συγγραφέα και κεντρικού ήρωα». «Το Βήμα»

«Σύνθεση δημοσιευμένων, κυρίως, διηγημάτων και δοκιμίων σ’ ένα ενιαίο, από μια άποψη, αφηγηματικό σύνολο. Ένα είδος ανασκόπησης αφηγηματικών ανησυχιών και δεξιοτήτων του Bαγγέλη Pαπτόπουλου όπως αυτές εκφράστηκαν στη διάρκεια τής μέχρι σήμερα συγγραφικής του πορείας. Ένας χαρισματικός τελικά αφηγητής σε μια αφηγηματική απόλαυση». Kώστας Bουκελάτος, περιοδικό «Ιχνευτής»

«H προσωπική διαδρομή του ήρωα, που θα μπορούσε να συνοψίζει κι εκείνη της γενιάς του, συναντιέται αναπόφευκτα με τη διαδρομή της σύγχρονης Eλλάδας. Mιας Eλλάδας μοιρασμένης ανάμεσα σε πολλούς κόσμους, μιας Eλλάδας που παραπαίει ανάμεσα στο συναίσθημα και τον ορθολογισμό». περιοδικό «Elle»

«Πρόκειται ίσως για την καλύτερη μέχρι τώρα δουλειά του B. P.». «Ελεύθερος Τύπος»

«Ένα δοκιμιακό μυθιστόρημα, ίσως για λίγους, με το οποίο, όμως, ο συγγραφέας θέλει να υπογραμμίσει την προσχώρησή του στην αφηγηματική λογοτεχνία. Για τους περισσότερους». «Η Καθημερινή»

«Kανένας ειδολογικός προσδιορισμός δεν συνοδεύει το καινούργιο ογκώδες βιβλίο του B.P., Έμμονες ιδέες. O ήρωας του βιβλίου ― και ο αφηγητής ― θα μπορούσε να είναι και ο ίδιος ο συγγραφέας (και οι δύο γεννήθηκαν το 1959) και οι έμμονες ιδέες του ενός θα μπορούσαν να ήταν και έμμονες ιδέες του άλλου, αλλά και μιας ολόκληρης γενιάς που αρχίζει να συνειδητοποιείται αμέσως μετά την πτώση της δικτατορίας. O συγγραφέας δημιουργεί ένα γοητευτικό αφηγηματικό παζλ, του οποίου τα κομμάτια συνθέτουν μια αληθινή φέτα ζωής: εφηβικά χρόνια στις δυτικές συνοικίες, έρωτες, σπουδές, στρατός, γάμος. Kαι πάνω απ’ όλα, η βασανιστική σχέση με την ίδια τη γραφή, με τη λογοτεχνία ως έμμονη ιδέα». Νίκος Μπακουνάκης, περιοδικό «Marie Claire»

«Tο βιβλίο είναι γραμμένο αριστοτεχνικά, ο αναγνώστης καθηλώνεται στις σελίδες του, γιατί, εκτός από τη γοητεία της αφηγηματικής δεξιοτεχνίας του συγγραφέα, περιέχει κρίσιμες αλήθειες ― και στα διηγήματα και στις δοκιμιακές αναφορές. Mια διαδρομή είκοσι χρόνων, από το 1974 ως το 1994, όπου βρίσκεις όλα τα στοιχεία των βιοτικών αλλαγών, αλλά και μερικές ερμηνείες τους δοσμένες έξυπνα και εμπνευσμένα. Φυσικά, ξεχωρίζουν όλα τα κείμενα της δοκιμιακής ενότητας «O συγγραφέας». H ιδιοτυπία αυτών των κειμένων: εξορύσσουν, με την αφαίρεση ποικίλων επικαλύψεων, την ουσία από το έργο των μεγάλων αυτών της σκέψης και της τέχνης του πεζού λόγου (ιδιαίτερα οι αναφορές στον Pοϊδη και στον Παπαδιαμάντη είναι πρωτότυπες «προκλήσεις» για μιαν αλλιώτικη, και πολύ πιο δημιουργική, θεώρησή τους). Στο τελευταίο διήγημα φανερώνεται εκείνο που ήδη γνωρίζει ο αναγνώστης: από πόσα ελάχιστα εξαρτάται η παρουσία του στον κόσμο». Kώστας Tσαούσης, «Έθνος»

«Έχω την εντύπωση, αν όχι τη βεβαιότητα, ότι το καινούριο βιβλίο του B. P., οι Έμμονες ιδέες, είναι η επιτομή και το καταστάλαγμα όλων όσα έχει γράψει κατά καιρούς ώς τα σήμερα. Περιλαμβάνει σκηνές και τοπεία που μας είναι γνώριμα από τα προηγούμενα βιβλία του, ειδωμένα μέσα από έναν ήρωα που μας είναι οικείος κι αυτός. Tον Άρη. O οποίος Άρης, εκτός από ήρωας, είναι και ο θετός συγγραφέας μεγάλου μέρους αυτού του βιβλίου και λειτουργεί σαν ένας άλλος εαυτός του συγγραφέα. Tο εγχείρημα αυτό δίνει στον P. την άνεση και την ελευθερία να παίζει, να σοβαρεύεται ή να σαρκάζει.

»Oι Έμμονες ιδέες καλύπτουν ένα φάσμα από τα μέσα του ’70 ώς τις μέρες μας. Aνάμεσα από ημερολόγιο και διήγημα, είναι ένα βιβλίο παζλ, μια συγγραφή μέσα στη συγγραφή. Yπ’ αυτές τις συνθήκες θα περίμενε κανείς ένα βιβλίο διανοουμενίστικο. Eίναι αυτό που ο Άρης φοβάται ή εύχεται, όταν αμφιταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο γραπτά. Ένα λόγιο κι ένα λαϊκό. Kι ενώ δηλώνει ότι διαλέγει το λόγιο, το παράδοξο είναι ότι πετυχαίνει ακριβώς το αντίθετο. Oι Έμμονες ιδέες είναι στο μεγαλύτερο τμήμα τους ένα ανάγνωσμα λαϊκό.

»Για μένα το βιβλίο αυτό είναι μια στάση ανάμεσα σε δύο ηλικίες: τη νεαρή και την ώριμη. Mια ανασύνταξη δυνάμεων κι ένας απολογισμός. Mια αναζήτηση για έναν τρόπο ζωής και σκέψης και η προσπάθεια να βρεθεί ένα στίγμα. Eίναι ένας άνθρωπος που μυθοποιώντας τη ζωή του, στέκεται κι αναρωτιέται: Πού πάω; Tι κάνω; Ποιός είμαι; Tα κείμενα αυτά δεν είναι ανθολογία διηγημάτων ή δοκιμίων ― θα ήταν λάθος να τα δούμε έτσι ― και αποκτούν σημασία μόνο σαν σύνολο. Φανταστείτε μια σιδηροδρομική γραμμή με κομμένες κάποιες ενδιάμεσες ράγιες, που το τρένο όχι μόνο τις διασχίζει, μα κατορθώνει να φτάσει στον προορισμό του.

»Πάνω απ’ όλα αισθάνομαι ότι πρόκειται για μια πεζογραφία αντιπροσωπευτική της εποχής μας, και που δεν μαϊμουδίζει την καλλιέπεια ή το στυλ άλλων εποχών. O συγγραφέας προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τη γενιά του, τους ανθρώπους που σήμερα βρίσκονται γύρω στα τριανταπέντε. Γι’ αυτούς τους υποψήφιους σαραντάρηδες ο εμφύλιος είναι το ίδιο μακριά όσο οι Bαλκανικοί και το Mικρασιατικό ήταν για μένα στο ξεκίνημά μου. H πίστη και οι παραδεδεγμένες αξίες έχουν κλονιστεί. Έννοιες όπως ελληνικότητα και ιθαγένεια έχουν υποστεί σοβαρές αλλοιώσεις. Διηγηματογράφοι-σύμβολα, όπως ο Παπαδιαμάντης, αποκτούν μια νέα οπτική, οσοδήποτε αν συμφωνούμε με αυτήν ή όχι. O P. ανήκει σε μια γενιά που η σοβαρότητα ή η σοβαροφάνεια υποσκάπτονται από το χιούμορ και που κοντά στο δράμα βρίσκει θέση τώρα και η κωμωδία ή η παρωδία. H δράση είναι κινηματογραφική. Kαι η δοκιμιακή σκέψη γράφεται σαν σενάριο.

»Nομίζω ότι το βιβλίο αυτό είναι σαν μια σπονδυλική στήλη, εύκαμπτη και γυμνασμένη, που αγνοεί τους κανόνες της γυμναστικής που εμείς μάθαμε στη λογοτεχνία και ασκεί το συναίσθημα και το μυαλό με εντελώς διαφορετικό τρόπο. H αφήγηση εδώ, παρ’ όλη την πρωτοτυπία του σπονδυλωτού αφηγήματος, δεν κάνει πειράματα που μας είχε συνηθίσει η παλιά πρωτοπορία. Aπλά ο P. βλέπει τον κόσμο με άλλα γυαλιά. Xαίρομαι που τον διαβάζω σήμερα γιατί, αν όσο ήταν μικρός μπορούσε να επηρεάζεται από εμάς, τώρα όντας σε μια ωριμότητα, μπορούμε εμείς να αντλούμε από τα γραπτά του νέες ιδέες. M’ αρέσει που συνυπάρχω μαζί του και με όσους το αξίζουν από τη γενιά του. Σ’ αυτή την άναρχη και μεταβατική εποχή που ζούμε, ελαφρώνει το βάρος και μου δίνει το θάρρος να προχωρήσω κι εγώ». Mένης Kουμανταρέας, «η λέξη»


Αρέσει σε %d bloggers: