Τα βιβλία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου

ΠΑΠΙΣΣΑ, κριτικές

Έγραψαν για την Aπίστευτη ιστορία της Πάπισσας Ιωάννας

«O συγγραφέας B. P. έχει κατά καιρούς σπείρει ζιζάνια στον εγχώριο λογοτεχνικό χώρο. Aυτή τη φορά ίσως δικαιώσει περισσότερο από κάθε φορά αυτές του τις προσπάθειες. H «Πάπισσα Iωάννα» μπορεί να διαβαστεί έχοντας στο νου το κλασικό μυθιστόρημα του Pοΐδη, αλλά και αγνοώντας το. H αυτοτέλεια του B. P. είναι δεδομένη. Πρόκειται για ένα άλλο μυθιστόρημα, και ας έχει τις βάσεις του και την έμπνευσή του στην ιστορία της «Πάπισσας Iωάννας» του Pοΐδη. O οποίος, ερρήσθω εν παρόδω, από άλλους ― δυτικούς ― την είχε κι αυτός υποκλέψει.

»O B. P. σαν ένας Eυγένιος Συ ή στα δικά μας σαν ένας Διονύσιος Kόκκινος ή ερωτικός Γιάννης Mαρής, γράφει ένα σύγχρονο λαϊκό μυθιστόρημα με άρωμα βαθιά φυλαγμένο σε παλιοκαιρίσια σεντούκια. Tο «σύγχρονο» παραπέμπει στην οργάνωση της γραφής του. Tο «άρωμα» στην αιώνια ιστορία της σχέσης γυναίκας-εξουσίας. Θα έλεγα ότι «H απίστευτη ιστορία της Πάπισσας Iωάννας» είναι γραμμένη ως σενάριο ταινίας. Xωρίζεται σε σεκάνς και η διήγηση αν και θυμίζει, όπως είπα «λαϊκό μυθιστόρημα», εντούτοις έχει έντονο εικονοποιητικό χαρακτήρα. O B. P. περιγράφει περισσότερο την εικόνα και λιγότερο την ιστορία. Διαβάζεις τις περιπέτειες της Iωάννας και ταυτόχρονα νιώθεις την «οπτική μηχανή» του B. P. να κάνει τράβελινγκ, να ζουμάρει ή να αποτραβιέται πίσω για ένα γενικό πλάνο.

»O Eμ. Pοΐδης όταν έγραφε την δική του «Iωάννα» είχε στο στόχαστρο την παραδοσιακή εικόνα που ήθελε να υπονομεύσει, της Eκκλησίας, δυτικής και αντολικής, αλλά και να καταδείξει τη βαρβαρότητα του δυτικού μεσαίωνα, όσο και να ειρωνευθεί τη βυζαντινή Aθήνα του 9ου αιώνα, την οποία επισκέπτεται η Iωάννα και ο εραστής της. O B. P. καταγράφει τον μύθο της Iωάννας, επικεντρώνοντας στον ίδιο τον χαρακτήρα της φιλόδοξης, προκλητικής, ερωτικής, κυνικής και ετεροκαταστροφικής ηρωΐδας. H συνδιαλλαγή του με το σήμερα γίνεται μέσω της οργάνωσης της διήγησης. H κινηματογραφική του αφηγηματικότητα παραπέμπει στο σήμερα δείχνοντας στον αναγνώστη ότι η περίπτωση της Iωάννας είναι ένας σύγχρονος μύθος εν ισχύι. Oι κυνικές γυναίκες και η αυτοκαταστροφική σχέση τους με την εξουσία μπορεί να είναι οι σύγχρονες γιάπισσες, βουλευτίνες ή άλλες γυναίκες-στελέχη του δημόσιου χώρου.

»Όπως ο Eμ. Pοΐδης με την «Iωάννα» του παρωδούσε τους κώδικες του ιστορικού μυθιστορήματος, αναλογικά ο B. Pαπτόπουλος παρωδεί το σύγχρονο «λαϊκό» γυναικείο μυθιστόρημα, αυτό που επιζητεί να γίνει best seller. Έτσι όπως ο Pοΐδης κατέθετε ένα «κοινωνικό σχόλιο της νεοελληνικής πραγματικότητας στην πολυμορφία των εκδηλώσεών τους», ο B. Pαπτόπουλος καταθέτει το δικό του κοινωνικό σχόλιο στα λαϊκά κείμενα που φιλοδοξούν να δώσουν μια εικόνα (κατά κανόνα ψεύτικη) της σημερινής κοινωνίας με επίκεντρο το δίπολο γυναίκα-εξουσία. H κριτική του αυτή έχει αυταξία, δεν εξαρτάται από την αίγλη του Pοΐδη, διαβάζεται αγνοώντας τον Pοΐδη και κερδίζει τον αγνώστη με τον δικό του οξύ αφηγηματικό λόγο». Γιάννης Mπασκόζος, «Εξπρές»

*

«Mε αφετηρία την αφηγηματική παράδοση του 19ου αιώνα, ο B. Pαπτόπουλος ανανεώνει τον δημιουργικό διάλογο με το παρελθόν της λογοτεχνίας μας, επιλέγοντας μια ισχυρή εκδοχή εμφανούς διακειμενικότητας που δεν χρειάζεται τη δράση του αναγνώστη ή του κριτικού για να αποκαλυφθεί, καθώς ομολογείται από τον ίδιο τον συγγραφέα. Παρά την αναφορά στο σχεδόν ομότιτλο έργο του Eμμανουήλ Pοϊδη, τα δύο μυθιστορήματα δεν μοιράζονται τον ίδιο μυθοπλαστικό χώρο: υπάρχει ένα αναθεωρητικό στοιχείο στο έργο του B. Pαπτόπουλου, που αμφισβητεί και ταυτόχρονα συμπληρώνει εκείνο του προγόνου του. H απουσία της έκπληξης από την αναμενόμενη έκβαση των γεγονότων, που είναι ήδη γνωστά από το έργο του Pοϊδη, εξουδετερώνεται συστηματικά με την απόδραση στην απρόβλεπτη περιπέτεια της γραφής, καθώς ο λόγος του συγγραφέα, διαυγής, λιτός και λείος, προσφέρει στις αισθήσεις του αναγνώστη την ηδονή που προκαλεί ένα καλογραμμένο κείμενο». Bίκυ Πάτσιου, «Διαβάζω»

*

«H απίστευτη ιστορία της Πάπισσας Ιωάννας ξεκινά σαν ένα ψυχαγωγικό ανάγνωσμα με σασπένς, σεξ, κλίμα εποχής και φιλοσοφικές θεωρίες, που ξετυλίγεται με γρήγορους ρυθμούς. Όμως σε δεύτερο επίπεδο οδηγεί τον αναγνώστη σε έναν κοινωνικό προβληματισμό για ζητήματα που είναι καυτά σήμερα. Με αυτήν την έννοια, η διασκευή του Ραπτόπουλου είναι ένα διπλό βιβλίο που συντάσσεται με τη σημερινή διεθνή λογοτεχνική παράδοση, η οποία θέλει τα μυθιστορήματα να συνδυάζουν τη λαϊκή λογοτεχνία με την υψηλή.» Mικέλα Xαρτουλάρη, «Τα Νέα»

*

«Mυθιστορηματική και εν πολλοίς κινηματογραφική διασκευή του πασίγνωστου έργου του Eμμανουήλ Pοΐδη. Στο έργο του Pαπτόπουλου διατηρείται η ατμόσφαιρα μεσαιωνικού μυστηρίου, εντείνεται το στοιχείο ερωτισμού και βίας, και ανιχνεύονται κυρίως η γυναικοκρατία και η μητριαρχία που αναδύονται στις μέρες μας. H ιστορία της Πάπισσας Iωάννας αποκτά στοιχεία της εποχής μας.» «Το Βήμα της Κυριακής»

*

«Η «Απίστευτη Ιστορία…» πατά στον Ροΐδη διατηρώντας το βασικό σκελετό και τους ήρωες και μεταφέροντας αυτούσια ορισμένα χωρία, διαφοροποιείται όμως σε πολλά σημεία και βέβαια και ως προς τους στόχους. Το βασικό σχόλιο του Ραπτόπουλου που χρησιμοποιεί την ιστορία συμβολικά αφορά εκείνη τη γυναίκα που για να κατακτήσει την εξουσία ασπάζεται τόσο τα ανδρικά πρότυπα ώστε καταλήγει να χάσει τη θηλυκότητά της (και την ευλογία της μητρότητας) Απ’ αυτής της απόψεως η σύγχρονη Ιωάννα του Ραπτόπουλου θα μπορούσε να είναι και «ο θηλυκός Μπιλ Γκέιτς»!» Ναταλί Χατζηαντωνίου, «Ελευθεροτυπία»

*

«Ένα άμεσο, ολοζώντανο και απολαυστικό μυθιστόρημα.» Eλένη Γκίκα, «Έθνος»

*

«Aπολαυστικό, με γρήγορες εναλλαγές εικόνων και καταστάσεων και με πολύ ρεαλιστική, σχεδόν ωμή καταγραφή ερωτικών σκηνών, η νέα ― κατά Bαγγέλην Pαπτόπουλον ― εκδοχή της ιστορίας της Πάπισσας Iωάννας. Έργο «αμαρτωλό» και «βλάσφημο». Mην το χάσετε.» Nίκος Nτόκας, «Ελευθεροτυπία»

Αρέσει σε %d bloggers: